Przemysław Radzyński

„Z całą mocą stawiamy pytania o istotę tzw. wartości europejskich oraz o stosunek UE do tak podstawowej dla każdej społeczności wspólnoty, jaką jest rodzina” – napisał zarząd Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia do Komisji Europejskiej w sprawie wykluczenia finansowania projektów przygotowanych przez Federację Stowarzyszeń Rodzin Katolickich w Europie (FAFCE).

Zarząd Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia z wielkim zdziwieniem przyjął informację o wykluczeniu przez Komisję Europejską finansowania sześciu projektów przygotowanych przez Federację Stowarzyszeń Rodzin Katolickich w Europie (FAFCE), promujących ochronę dzieci i młodzieży. „Trudno nam się zgodzić z argumentami, jakoby naruszały one zasady równości i wartości UE. Federacja Stowarzyszeń Rodzin Katolickich w Europie, której główną misją jest promowanie rodziny, ma być za to wykluczona z finansowanych przez UE takich projektów jak CERV czy Erasmus. Z całą mocą stawiamy pytania o istotę tzw. wartości europejskich oraz o stosunek UE do tak podstawowej dla każdej społeczności wspólnoty, jaką jest rodzina” – napisano w dokumencie skierowanym do Komisji Europejskiej.

PFROŻ zauważa, że wnioski Federacji Stowarzyszeń Rodzin Katolickich w Europie są odrzucane, chociaż przedstawiają rodzinę, jako narzędzie włączenia społecznego i ochrony. „Decyzja o wykluczeniu finansowania projektów FAFCE uderza w takie wartości jak: godność człowieka, małżeństwo i rodzina, a także społeczeństwo obywatelskie. Komisja Europejska, powinna zachować szczególną ostrożność i starać się nie dyskryminować żadnej organizacji, także w dostępie do finansowania projektów” – zaznaczono w piśmie.

Zarząd PFROŻ zwraca uwagę, że Federacja Stowarzyszeń Rodzin Katolickich w Europie przez wieloletni okres swojego działania pozytywnie przysłużyła się promowaniu wartości rodzinnych i dobrych praktyk w tym zakresie. „Jej działalność nie powinna być arbitralnie podważana, gdyż zajmuje się tak istotnymi kwestiami jak: demografia, równowaga między życiem zawodowym a prywatnym, ochrona dzieci, szkodliwość pornografii oraz zagadnienia dotyczące życia i godności ludzkiej” – zaznaczono w dokumencie, który kończy się apelem o weryfikację decyzji o odmowie finansowania projektów zgłaszanych przez FAFCE.

– FAFCE bardzo mocno podkreśla istotne znaczenie rodziny w społeczeństwach europejskich, co stanowi inwestycję w przyszłość. Jest organizatorem konferencji, intensywnie uczestniczy w debatach i wypracowywaniu stanowisk wobec problemów dotyczących równości, demografii, edukacji, przeciwdziałania pornografii, zachowania proporcji w zakresie pracy i czasu wolnego czy uznania dla nieodpłatnej – „niewidzialnej” pracy w domu – mówi Teresa Kapela z Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia, która przez wiele lat reprezentowała PFROŻ w FAFCE. Zwraca uwagę, że poznanie szerokiej gamy rozwiązań z zakresu polityki rodzinnej w poszczególnych krajach Europy, dzięki kontaktom ze stowarzyszeniami zrzeszonym w FAFCE przyczyniło się do istotnych zmian w tym zakresie w Polsce.

Zarząd Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia swoje pismo w sprawie wykluczenia finansowania projektów FAFCE skierował do Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości i Konsumentów oraz do Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji, Młodzieży, Sportu i Kultury w Komisji Europejskiej.

---

List PFROŻ do Komisji Europejskiej

---

„Zmierza ona do narzucenia krajom członkowskim prawa legalizującego zabójstwo dziecka w okresie prenatalnym poprzez utworzenie dobrowolnego, solidarnościowego mechanizmu finansowego (pokrywanego z budżetu Unii Europejskiej). Ma on umożliwiać państwom członkowskim, które wyrażą na to zgodę, zapewnienie dostępu do aborcji dla tych osób, które taki dostęp mają ograniczony lub niemożliwy (bez harmonizacji prawa krajowego)” – jednoznaczną dezaprobatę wobec rezolucji Parlamentu Europejskiego z 17 grudnia 2025 r. „My Voice, My Choice: For Safe and Accessible Abortion” („Mój głos, mój wybór: za bezpieczną i dostępną aborcją”) wyrazili przedstawiciele Europejskiej Federacji dla Życia i Godności ONE OF US i Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

W dokumencie przekazanym Przedstawicielstwu Komisji Europejskiej w Polsce przypomniano pozytywną i stale aktualną inicjatywę obywatelską „One of Us” („Jeden z Nas”) z 2012 roku w obszarze poszanowania ludzkiego życia. Dotyczyła ona prawnej ochrony godności, prawa do życia oraz nienaruszalności każdej istoty ludzkiej od poczęcia. Jej głównym celem było zwrócenie uwagi instytucji europejskich na konieczność pełnego poszanowania godności ludzkiego życia, a w szczególności na sposób wydatkowania środków unijnych w obszarach takich jak badania naukowe, pomoc rozwojowa oraz ochrona zdrowia. Uzyskała ona ogromne poparcie obywateli Unii Europejskiej.

– Warto zaznaczyć, że Komisja Europejska w sprawie „One of Us” argumentowała wówczas, iż „nie istnieje żaden obowiązek po stronie Komisji do wszczynania jakiejkolwiek procedury legislacyjnej ani podejmowania innych działań w odpowiedzi na skuteczną Europejską Inicjatywę Obywatelską (ECI)”, właśnie dlatego, że „mogłaby pojawić się inna skuteczna ECI o celach diametralnie przeciwnych, a od Komisji nie można wymagać przedstawiania wniosków legislacyjnych, które wzajemnie by się wykluczały” – zauważa Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia, który podpisał się pod dokumentem przekazanym Komisji Europejskiej.

– Należy przypomnieć w tym momencie Komisji Europejskiej, że to właśnie inicjatywa „One of Us” cieszyła się znacznie większym poparciem społecznym niż „Mój głos! Mój Wybór!”(przy znacznie mniejszych zasobach finansowych), oraz że podjęcie działań następczych w odniesieniu do obecnej inicjatywy zamiast „One of Us” prowadziłoby do przekształcenia narzędzia Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej— a w konsekwencji samej demokracji — w farsę – dodaje Jakub Bałtroszewicz.

W sprzeciwie wobec rezolucji „My Voice, My Choice” zwrócono także uwagę na konferencję, która odbyła się w październiku 2025 roku w Parlamencie Europejskim. Wydarzenie to zgromadziło przedstawicieli świata polityki, organizacji społecznych, ekspertów oraz praktyków pomocy społecznej. Podkreślano podczas niej, że prawdziwa wolność wyboru kobiet i rodzin wymaga nie tylko deklaracji, lecz przede wszystkim konkretnego wsparcia: materialnego, psychologicznego, medycznego i społecznego. W trakcie konferencji wielokrotnie wskazywano na potrzebę szerszego zaangażowania środków europejskich w działania: na rzecz ochrony życia ludzkiego, wsparcia samotnych matek, pomocy rodzinom w kryzysie, ubóstwie lub trudnej sytuacji życiowej, rozwoju programów realnie wzmacniających rodzinę i zapobiegających wykluczeniu społecznemu.

– W toczącej się obecnie debacie publicznej należy wyraźnie zaakcentować, że od wielu lat wyraźnie wybrzmiewa głos wielu Europejczyków stających po stronie godności życia ludzkiego od poczęcia. Potwierdzeniem tego była zbiórka podpisów prowadzona w ramach inicjatywy „One of Us”, którą poparło tak wiele osób z różnych krajów Unii Europejskiej czy też ubiegłoroczna konferencja w Parlamencie Europejskim „Prawdziwy wybór to prawdziwa pomoc” potwierdzająca, że kobiecie w ciąży potrzebne jest wsparcie i realne otoczenie opieką, aby mogła urodzić i wychować dziecko. I to powinien być kierunek wsparcia ze środków europejskich – komentuje Krzysztof Zuba, który jako członek zarządu podpisał się pod dokumentem do Komisji Europejskiej w imieniu Europejskiej Federacji dla Życia i Godności ONE OF US.

Polscy obrońcy życia przytoczyli jeszcze stanowisko Zespołu Ekspertów Komisji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych w sprawie inicjatywy „Mój głos – mój wybór” oraz wypowiedź papieża Leona XIV krytyczną wobec aborcji i wyrażającą głębokie zaniepokojenie „projektami mającymi na celu finansowanie mobilności transgranicznej w celu uzyskania dostępu do tak zwanego «prawa do bezpiecznej aborcji»”.

„Przyłączamy się do apeli wielu środowisk o powstrzymanie struktur Unii Europejskiej od finansowania działań promujących i umożliwiających dokonanie aborcji. Wspieramy natomiast wszelkie inicjatywy, które łączą obronę życia z konkretną pomocą, dając kobietom i rodzinom realne alternatywy oraz nadzieję. Inwestowanie w takie działania jest inwestowaniem w spójność społeczną, solidarność międzypokoleniową oraz ochronę podstawowych praw człowieka” – napisali przedstawiciele Europejskiej Federacji dla Życia i Godności ONE OF US i Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia do Komisji Europejskiej.

W święto Ofiarowania Pańskiego – Matki Bożej Gromnicznej oraz Dzień Życia Konsekrowanego – 2 lutego br. w kościele św. Kazimierza Królewicza na Gdańskiej Zaspie podczas Mszy św. o godz. 18.00 nastąpi uroczyste powitanie i przyjęcie Matki Bożej w sławnej Ikonie Częstochowskiej, która od 14. lat peregrynuje przez świat w obronie życia. 

Przejechała 32 kraje na trasie ok 220 tys. km na 5. kontynentach. Modliły się przed Nią miliony ludzi. Przyłożona do Jasnogórskiego Wizerunku 28 stycznia 2012 roku, wyjechała na Wschód. Swoją wędrówkę rozpoczęła od Władywostoku przez całą Azję i Europę aż do Fatimy w Portugalii. II etap objął USA, Kanadę i Meksyk, i kolejne kraje Ameryki Środkowej i Południowej. 

Była goszczona w wielu sławnych sanktuariach maryjnych jak: Częstochowa, Walsingham (Anglia), Knock (Irlandia), Lourdes (Francja), Saragossa (Hiszpania), Fatima (Portugalia), Guadalupe (Meksyk), Aparecida (Brazylia) i wiele innych.

Szła w Marszu Życia w Waszyngtonie 22 stycznia 2014 roku, gdzie stanęła z modlitwą pod Sądem Najwyższym, co rozpoczęło pozytywne zmiany w obronie życia w USA. Są świadectwa o uratowaniu wielu dzieci w łonach matek.

Międzynarodowy Komitet Peregrynacji „Od Oceanu do Oceanu”, który tworzą liderzy ruchów obrony życia, mając świadomość, że sami nie są w stanie wygrać z wielkim atakiem cywilizacji śmierci, zainicjowali szczególną modlitwę „Powierzenia ochrony cywilizacji życia i miłości w ręce Najświętszej Maryi Panny”. Jest ona odmawiana podczas wizyt Matki Bożej w Ikonie Częstochowskiej w kolejnych parafiach i sanktuariach. Jest dostępna na stronie www.odoceanudooceanu.pl, gdzie także można znaleźć sprawozdania z tej wyjątkowej podróży Królowej Polski w 6. językach.

Obecnie Matka Boża w Częstochowskiej Ikonie wróciła do Europy i po wizycie we Włoszech i spotkaniu z młodymi podczas Światowych Dni Młodzieży w Rzymie wróciła do Polski.

Po krótkiej wizycie w Częstochowie w Domu Pamięci kard. Stefana Wyszyńskiego przyjeżdża do Gdańska. W kościele św. Kazimierza na Zaspie zatrzyma się na kilka tygodni, otoczona adoracją i gorącą modlitwą.

W tym czasie w tej parafii w dniu 15 lutego zostanie zapoczątkowana szczególna Modlitwa Różańcowa w intencji obrony życia i rodziny pod patronatem śp. prof. Włodzimierza Fijałkowskiego – w 23. rocznicę jego śmierci. Modlitwa ta będzie kontynuowana 15 dnia każdego miesiąca. Będzie można w niej uczestniczyć także zdalnie za pośrednictwem Internetu.

Już wiadomo, że wędrująca Ikona Matki Bożej Częstochowskiej „Od Oceanu do Oceanu” weźmie udział w Narodowym Marszu Życia w Warszawie w dniu 19 kwietnia br. w asyście Rycerzy Kolumba.

Organizatorzy tej wyjątkowej peregrynacji serdecznie zapraszają i podkreślają, że powrót wędrującej przez świat Ikony Matki Bożej Częstochowskiej do Polski nie jest przypadkowy. Ona jest nam teraz szczególnie potrzebna!

Zapraszamy!

26 stycznia odbędzie się kolejna comiesięczna Adoracja Wynagradzająca za grzechy przeciwko życiu. Duchowa inicjatywa w Sanktuarium Matki Bożej Błogosławionego Macierzyństwa w Krakowie-Płaszowie odbywa się w ramach Wielkiej Nowenny Wynagradzającej.

Adoracja Wynagradzająca za grzechy przeciwko życiu od kilku lat odbywa się 25 dnia każdego miesiąca (chyba, że 25 wypada w niedzielę, tak jak w styczniu, to wtedy w dzień następny) w Sanktuarium Matki Bożej Błogosławionego Macierzyństwa w Krakowie-Płaszowie. Organizatorzy z ruchu „Wynagradzaj” sugerują 15-minutową adorację Najświętszego Sakramentu, w którą można się włączyć niezależnie od lokalizacji. – Dzisiaj zanika wiara w obecność Pana Jezusa w Najświętszym Sakramencie. Poprzez trwanie przy Nim, chcemy wynagrodzić za to, że jest odrzucany przez innych ludzi. Przepraszamy także za nasze osobiste grzechy, ponieważ każdy z nas ciągle potrzebuje nawrócenia – wyjaśnia Anna Dudziak, inicjatorka ruchu wynagradzającego za grzechy przeciwko życiu.

Adoracja – obok Mszy św. wynagradzającej za grzechy przeciwko życiu i okolicznościowej katechezy – jest jednym z elementów Wielkiej Nowenny Wynagradzającej za grzechy przeciwko życiu. Inicjatorzy wskazują na jej podobieństwo do Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego, która zrodziła się w odpowiedzi na wezwanie Matki Bożej z Fatimy do pokuty.

Od 25 listopada 2025 roku trwa czwarty rok nowenny. W tym czasie szczególną intencją jest wynagradzanie za krzywdy i zranienia, w wyniku których inni stracili nadzieję, sens swojego życia. – Jest to czas przebłaganie za tych, którzy wpadli w nałogi, brawurowo narażają się na utratę swojego zdrowia lub życia, za samookaleczających się, podejmujących próby samobójcze – mówi Anna Dudziak.

Na stronie internetowej ruchu jest dostępna katecheza Bogny Białeckiej „Desensytyzacja na zło”: https://wynagradzaj.pl/iv-rok-desensytyzacja-na-zlo/

“Włączając się w debatę publiczną wokół zapłodnienia pozaustrojowego, chcemy wskazać kilka kluczowych zagadnień, które powinny stać się elementem rzetelnej informacji kierowanej do społeczeństwa, a w szczególności do par rozważających udział w programach in vitro. Zagadnienia te można uporządkować w trzech płaszczyznach: prawnej, finansowej i zdrowotnej. Wszystkie łączy jeden wspólny mianownik – w komunikacji państwa są one niedostatecznie wyjaśnione lub całkowicie pomijane” – pisze Interdyscyplinarna Akademia Bioetyki.

Dla większości par pragnienie posiadania dziecka jest jedną z najbardziej podstawowych, egzystencjalnych potrzeb, głęboko zakorzenioną biologicznie, psychologicznie i społecznie. Dla wielu osób macierzyństwo i ojcostwo dotykają najgłębszych warstw tożsamości, relacji i sensu życia. Tym bardziej niepokojący jest fakt, że coraz więcej par doświadcza niepłodności: mimo często wielu lat starań nie udaje im się w sposób naturalny począć dziecka.

Według Światowej Organizacji Zdrowia niepłodność jest chorobą. Szacuje się, że mniej więcej co szósta osoba na świecie doświadcza w ciągu życia problemów z płodnością, a w niektórych krajach Europy trudności z zajściem w ciążę dotyczą już nawet co czwartej pary w wieku rozrodczym. Oznacza to, że niepłodność stała się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej medycyny i zdrowia publicznego – z wszelkimi konsekwencjami dla rodzin, systemów ochrony zdrowia i polityki społecznej.

W około 15% przypadków, pomimo postępów medycyny, przyczyna niepłodności nie może zostać jasno zidentyfikowana. Coraz częściej podejrzewa się, że stoją za nią czynniki środowiskowe, w tym zanieczyszczenie powietrza, związki chemiczne obecne w powietrzu i wodzie, toksyczne dodatki do żywności, kontakt z plastikiem i foliowymi opakowaniami, patogeny, pestycydy czy mikroplastik. Do zaburzeń płodności przyczyniają się także stres, zaburzenia hormonalne, a nawet fale upałów w okresach wiosenno-letnich – zjawisko, które jeszcze kilka dekad temu nie było tak nasilone.

W odpowiedzi na rosnącą skalę problemu powstał cały zestaw technik wspomaganego rozrodu (ART), z których najbardziej znaną jest zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro, IVF). W samej Europie wykonuje się ponad 800 tysięcy cykli IVF rocznie, a tylko w 2021 roku urodziło się ponad 165 tysięcy dzieci dzięki technikom ART. Przeciętny wiek kobiet korzystających z tych metod mieści się zazwyczaj w przedziale 30–39 lat, co odzwierciedla coraz częstsze przesuwanie decyzji o macierzyństwie na późniejszy wiek rozrodczy.

Na całym świecie rynek technik wspomaganego rozrodu rozwija się bardzo dynamicznie. Wiele państw, w tym Polska, wprowadziło programy publicznego dofinansowania. W Polsce program finansowania zapłodnienia pozaustrojowego jest często komunikowany skrótowym hasłem „bezpłatne in vitro”. W oficjalnej narracji rządowej programy te przedstawiane są jako dowód troski państwa o rodziny, element nowoczesnej polityki prorodzinnej oraz przejaw współczesnej solidarności z osobami zmagającymi się z niepłodnością. W centrum przekazu pozostają liczba dofinansowanych cykli, kolejne transfery i statystyki urodzeń przypisywanych programowi.

Coraz częściej jednak podejmowana jest również debata, nie tylko na temat zdarzeń niepożądanych i powikłań związanych z samą procedurą, ale również możliwych długofalowych konsekwencji zdrowotnych dla matki i dziecka oraz poważnych ryzyk finansowych i prawnych, które mogą wpływać na życie oraz dobrostan rodzin decydujących się na zapłodnienie pozaustrojowe. Także tych rodzin, które podejdą do procedury w ramach projektu rządowego zapewniającego finansowanie zapłodnienia pozaustrojowego. W tym kontekście – pomimo pozornie pozytywnych założeń programu refundacyjnego – warto zwrócić uwagę na kwestie, które rzadko pojawiają się w oficjalnej narracji publicznej, a o których pary rozważające in vitro powinny być jasno i uczciwie informowane. Niestety, nie są.

Włączając się w debatę publiczną wokół zapłodnienia pozaustrojowego, chcemy wskazać kilka kluczowych zagadnień, które powinny stać się elementem rzetelnej informacji kierowanej do społeczeństwa, a w szczególności do par rozważających udział w programach in vitro. Zagadnienia te można uporządkować w trzech płaszczyznach: prawnej, finansowej i zdrowotnej. Wszystkie łączy jeden wspólny mianownik – w komunikacji państwa są one niedostatecznie wyjaśnione lub całkowicie pomijane.

Są to jednak kwestie na tyle istotne, że podjęcie świadomej decyzji o przystąpieniu do procedury zapłodnienia pozaustrojowego powinno uwzględniać przedstawione poniżej zagadnienia, które stanowią jedynie część szerszego katalogu tematów dotyczących in vitro, wymagających uczciwego omówienia w przestrzeni publicznej.

1. Utrata praw do własnych embrionów i inne ryzyka prawne

Procedura in vitro, której celem jest doprowadzenie do powstania zarodków będących biologicznymi dziećmi danej pary, w sytuacji gdy liczba powstałych embrionów przekracza możliwości ich jednoczesnego transferu i wymaga ich zamrożenia, wiąże się z realnym ryzykiem utraty kontroli rodziców nad ich dalszym losem. Jest to informacja bardzo ważna, tymczasem większość par przystępujących do procedury in vitro nie jest odpowiednio na ten temat informowana. Zgodnie z ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności zarodki w Polsce mogą być przechowywane maksymalnie przez 20 lat. Po tym czasie klinika może przekazać je do dawstwa innej parze, bez zgody i wiedzy biologicznych rodziców, którzy tracą prawo do decydowania o dalszym losie swoich dzieci, mimo iż finansowali ich powstanie i przechowywanie. 

Dodatkowym ryzykiem są konflikty, rozstania i rozwody. W takich sytuacjach status prawny zarodków jest niejasny a dalszy los embrionów coraz częściej staje się przedmiotem sporów sądowych, w których nierzadko dochodzi do prób blokowania transferu, wymuszania zgody na jego przeprowadzenie oraz wykorzystywania zarodków jako narzędzia presji w postępowaniach alimentacyjnych i cywilnych.

2. Finansowe pułapki „bezpłatnego in vitro”

Hasło „bezpłatne in vitro” wprowadza w błąd. Określenie to ma charakter komunikatu promocyjnego i nie oddaje pełnego zakresu kosztów, jakie w praktyce ponoszą pacjenci. Refundacja, o ile para dostanie się do programu, obejmuje tylko część kosztów całego procesu diagnostyki i działań medycznych, a głównymi beneficjentami finansowymi programu są kliniki, nie pacjenci. 

Po stronie par, nawet w programie refundacyjnym, pozostają koszty nie tylko dojazdów, ale także wielu leków, diagnostyki, procedur dodatkowych czy koniecznych konsultacji specjalistycznych. Skalę obciążeń finansowych dokumentuje publicznie m.in. znana działaczka społeczna Maja Staśko, publikująca na Instagramie i Facebooku rzeczywiste koszty leczenia niepłodności, in vitro i badań preimplantacyjnych. Jej przypadek pokazuje, że nawet przy udziale w programie refundacyjnym, łączne koszty in vitro ponoszone przez pary są wysokie i sięgają kilkudziesięciu tysięcy złotych. W praktyce wiele par, także tych objętych programem refundacyjnym, po kilku latach podlicza, że na leczenie niepłodności i IVF wydało dziesiątki, a czasem setki tysięcy złotych. Informacji o realnej skali możliwych kosztów próżno szukać w rządowych materiałach promujących program.

3. Wieloletnie opłaty abonamentowe po zakończeniu in vitro 

Koszty in vitro nie kończą się wraz z zakończeniem procedury. Pary muszą ponosić dodatkowe opłaty jeszcze wiele lat po zamrożeniu embrionów. Długoterminowe przechowywanie tzw. zarodków nadprogramowych, czyli tych, które nie zostały wykorzystane w transferach, wiąże się z obowiązkiem corocznych opłat na rzecz klinik. Opłaty te w perspektywie 20 lat mogą podnieść wydatki pary o kolejne kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych – ceny są różne w zależności od liczby zarodków, liczby tzw. „słomek” i warunków umowy z kliniką. Program refundacyjny pokrywa koszty przechowywania zarodków wyłącznie do 2028 roku. Po tym czasie obowiązek finansowania przechowywania zarodków przejdzie w całości na rodziców.

Warto podkreślić, że brak opłaty oznacza natychmiastową utratę prawa do zarodków. Jeśli rodzice się na to nie zgadzają, muszą płacić regularnie. Abonament musi być opłacany za przechowywanie zarodków, niezależnie od tego, czy kiedykolwiek dojdzie do ich wykorzystania. To nie jest drobny szczegół, który można przemilczeć, lecz fundamentalna informacja, która powinna zostać jasno przedstawiona każdej parze przed rozpoczęciem procedury. Niestety, nawet w sytuacji regularnego opłacania abonamentu, po 20 latach rodziny stracą prawo do własnych dzieci w stadium zarodkowym. 

4. Kilkaset tysięcy przechowywanych zarodków i ogromne zyski klinik

Już w pierwszych sześciu miesiącach rządowego programu finansowania in vitro, uzyskano i zamrożono około 39 tysięcy nadprogramowych zarodków. Jeśli tempo się utrzyma, do końca 2028 roku ich liczba może sięgnąć około 350 tysięcy. To odpowiednik polskiego miasta wielkości Bydgoszczy. 350 tysięcy dotyczyć będzie liczby zarodków utworzonych tylko i wyłącznie w ramach obecnego programu finansowania in vitro. Mówiąc o zarodkach trzeba mieć na uwadze, że mówimy tu o trzystu pięćdziesięciu tysiącach przyszłych polskich obywateli, którzy w zdecydowanej większości nie dostaną szansy na rozwój i urodzenie się: te nadprogramowe zarodki nie zostaną ani implantowane ani oddane innym parom. Liczba embrionów, które zostaną użyte do transferu z tej puli będzie znikoma. 

Równocześnie brak jest spójnej i długofalowej strategii dotyczącej dalszego postępowania z niewykorzystanymi embrionami. W praktyce oznacza to ich wieloletnie przechowywanie, które generuje stałe obciążenia finansowe po stronie rodziców, a jednocześnie stanowi źródło długoterminowych przychodów dla klinik in vitro. Program finansowania in vitro od 2029 roku przerzuci te koszty na rodziny. 

Każdy z tych zarodków musi być przechowywany w temperaturze bliskiej minus 200 stopni Celsjusza, w specjalnych dużych termosach wypełnionych ciekłym azotem. Choć samo przechowywanie nie generuje dla klinik wysokich kosztów, wiąże się to jednak z obowiązkowymi, wieloletnimi opłatami ponoszonymi przez rodziny.  W skali całego kraju przekłada się na systemowy transfer środków liczonych w miliardach złotych – z budżetów domowych pacjentów do klinik wspomaganego rozrodu – w formie opłat za przechowywanie. Obciążenia te pogarszają sytuację finansową wielu polskich rodzin, zapewniając jednocześnie klinikom stabilne i wysokie przychody, utrzymujące się długo po formalnym zakończeniu udziału w programie czy wiele lat po wytworzeniu zarodków.

Skala tego zjawiska staje się bardziej zrozumiała po wykonaniu prostych obliczeń. Wystarczy przyjąć, że w przypadku zaledwie 100 par, przy rocznej opłacie 1000 zł za przechowywanie zarodków, klinika w ciągu 16 lat – już po zakończeniu programu – uzyska łącznie ponad 1 milion 600 tysięcy złotych wyłącznie z tytułu samego przechowywania zarodków. Jeśli natomiast przyjmiemy dotychczasowe tempo udziału w programie na poziomie około 40 tysięcy par rocznie, a następnie ostrożne założenie opłaty w wysokości 1000 zł rocznie za przechowywanie zarodków – kwota wzrośnie. Oznacza to, że dodatkowo, już po zakończeniu programu, kliniki uzyskają od samych rodzin objętych programem wpływy sięgające niemal 3 miliardów złotych, wyłącznie z tytułu przechowywania zarodków uzyskanych w ramach programu. Nie wliczamy w to kwot, które płaci klinikom, za przechowywanie zarodków do końca 2028 roku, Ministerstwo Zdrowia.

5. Ryzyka dla zdrowia matki 

Choć zapłodnienie in vitro umożliwiło wielu kobietom macierzyństwo, oznacza także intensywną ingerencję hormonalną i zabiegową w organizm. Najpoważniejszym ostrym powikłaniem przygotowania do in vitro jest zespół hiperstymulacji jajników, który w ciężkiej postaci może prowadzić do zaburzeń krążenia, niewydolności nerek, zakrzepicy, a w skrajnych przypadkach – zagrożenia życia. Ryzyko niosą także same procedury medyczne, w tym punkcja jajników, która może skutkować krwawieniami, zakażeniami i uszkodzeniami narządów. Do powikłań należy również zwiększone ryzyko ciąży pozamacicznej. Częściej dochodzi także do ciąż mnogich i porodów przedwczesnych, które same w sobie niosą większe ryzyko powikłań zarówno dla matki, jak i dla dzieci. 

Równolegle od lat trwają dyskusje naukowe nad wpływem IVF na występowanie nowotworów złośliwych u kobiet, analizowany jest związek różnych typów nowotworów z procedurami wspomaganego rozrodu. Obecnie badacze są zgodni co do istnienia związku pomiędzy hormonalnym przygotowaniem do in vitro a zwiększonym ryzykiem guzów granicznych i raka jajnika oraz raka tarczycy, co uzasadnia szczególną czujność onkologiczną u kobiet po in vitro. 

Przewlekły stres towarzyszący procedurze, niepewność po transferze oraz niepowodzenia w zajściu w ciążę istotnie zwiększają u kobiet ryzyko wystąpienia depresji, zaburzeń nastroju, a w części przypadków także objawów zespołu stresu pourazowego (PTSD). Pomimo objęcia refundacją konsultacji psychologicznych w programie, część kobiet po in vitro będzie musiała korzystać z często wieloletniej terapii i ponosić jej konsekwencje finansowe.

6. Ryzyka dla zdrowia dziecka 

Urzędnicy Ministerstwa Zdrowia informują, że „stan zdrowia dziecka urodzonego w wyniku zastosowania procedury medycznie wspomaganej prokreacji nie różni się od zdrowia dziecka poczętego naturalnie”. Nie wiadomo, na jakiej podstawie Ministerstwo Zdrowia przyjęło takie założenie, ponieważ twierdzenie to jest całkowicie błędne i nie znajduje potwierdzenia w literaturze naukowej. Istnieją setki publikacji, w tym bardzo duże badania porównawcze, wskazujące na negatywne skutki procedur wspomaganego rozrodu, zamrażania i rozmrażania zarodków, ich biopsji oraz mikromanipulacji na embrionach, dla zdrowia dzieci poczętych tymi metodami. 

Niestety liczne badania wskazują, że dzieci poczęte metodą in vitro są obarczone podwyższonym ryzykiem niektórych powikłań zdrowotnych. Częściej występują u nich zaburzenia genetyczne i zmiany epigenetyczne. Dane z badań na dużych grupach dzieci urodzonych dzięki in vitro wskazują m.in. na częstsze występowanie u nich wcześniactwa, niskiej masy urodzeniowej, wad rozwojowych i mózgowego porażenia dziecięcego. W literaturze naukowej opisywany jest także wzrost u tych dzieci ryzyka niektórych nowotworów, w tym białaczek. 

U części dzieci i młodych dorosłych poczętych metodą in vitro zaobserwowano zmiany w układzie sercowo-naczyniowym, m.in. przyspieszone starzenie naczyń, zaburzenia funkcji śródbłonka oraz nadciśnienie już w wieku szkolnym lub nastoletnim. Takie zmiany mogą zwiększać ryzyko chorób serca, a w skrajnych przypadkach stanowić czynnik sprzyjający przedwczesnej śmierci. Ryzyka tych powikłań nie dotyczą wszystkich pacjentów, jednak powinny wymagać zwiększonej czujności pediatrycznej, długofalowej obserwacji oraz, w razie rozpoznania nadciśnienia, wczesnego leczenia młodych pacjentów, aby ograniczyć u nich ryzyko poważnych chorób serca i naczyń. Z tego względu regularny pomiar ciśnienia tętniczego u dzieci poczętych metodą in vitro powinien być rekomendowany w Polsce jako standard opieki pediatrycznej.

7. Przenoszenie przez kliniki kosztów powikłań na państwo i podatników

Pacjentki z poważnymi powikłaniami po in vitro są najczęściej leczone w systemie publicznej ochrony zdrowia. Dodatkowo, po zakończeniu procedur wspomaganego rozrodu kliniki zazwyczaj nie chcą ponosić odpowiedzialności za prowadzenie ciąży pacjentki. Dalszy obowiązek opieki nad ciężarną przechodzi na innego lekarza, a w przypadku leczenia wysokospecjalistycznego – na publiczne placówki ochrony zdrowia. Dotyczy to zwłaszcza ciąż pozamacicznych, porodów przedwczesnych, poronień, hospitalizacji wcześniaków oraz terapii onkologicznych. W tych dwóch ostatnich przypadkach koszty leczenia sięgają często setek tysięcy złotych i finalnie obciążają system finansowany ze środków publicznych, mimo że sama procedura była wykonana komercyjnie. W praktyce oznacza to, że zyski pozostają po stronie prywatnych klinik, podczas gdy długofalowe koszty zdrowotne i społeczne ponosi system publiczny, a więc wszyscy podatnicy.

8. Niedoskonałość testów preimplantacyjnych i skutki manipulacji na embrionach

Coraz więcej doniesień naukowych wskazuje na istotne ograniczenia testów preimplantacyjnych związane z ich fałszywymi wynikami. Szczególnie problematyczne jest zjawisko tzw. mozaicyzmu trofoblastu, które do niedawna w ogóle nie było brane pod uwagę – a jest to zjawisko stosunkowo częste. Ze względu na mozaicyzm trofoblastu, materiał z zarodka poddawany analizie nie zawsze odzwierciedla rzeczywisty obraz genetyczny całego embrionu. W rezultacie dochodzi do sytuacji, w których wyniki badań wskazują na nieprawidłowości genetyczne u zarodków w rzeczywistości całkowicie zdrowych, zdolnych do prawidłowego rozwoju. Takie zarodki do tej pory były odrzucane i utylizowane jako ciężko uszkodzone genetycznie i niezdolne do przeżycia. Tymczasem po implantacji rozwijały się prawidłowo i rodziły jako całkowicie zdrowe noworodki. Konkluzja naukowców z ostatnich publikacji na ten temat wskazuje jasno, że część zarodków odrzucanych dotychczas wyniku testów preimplantacyjnych i eliminowanych jako rzekomo „niezdolne do życia” w rzeczywistości była całkowicie zdrowa, a bardzo duża liczba dzieci na embrionalnym etapie rozwoju mogła zostać niesłusznie wykluczona i pozbawiona życia na podstawie błędnych założeń diagnostycznych. Testy preimplantacyjne, w tym PGT-A, nie dają więc absolutnej pewności ani co do rzeczywistego stanu zdrowia zarodka, ani co do jego przyszłego rozwoju, a wyniki tych testów, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną wymagają szczególnej ostrożności w interpretacji. Nie powinny one także stanowić podstawy decyzji o odrzuceniu lub zniszczeniu zarodka. Tymczasem, mimo że współczesna literatura naukowa jednoznacznie wskazuje na istotne ograniczenia testów PGT, w Polsce są one nadal oferowane na szeroką skalę. 

Podczas testów preimplantacyjnych pojawia się jeszcze jeden problem. Ryzyko uszkodzeń embrionów w wyniku biopsji blastomerów, która wciąż jest rutynowo wykonywana, mimo dostępności od kilku lat alternatywnych, nieinwazyjnych metod badania DNA zarodka z płynu hodowlanego.

Zarówno biopsja blastomerów (czyli ich siłowe wyrwanie z zarodka), jak i pobieranie komórek trofoblastu w ramach diagnostyki preimplantacyjnej oznaczają bezpośrednią ingerencję w strukturę rozwijającego się embrionu i nie pozostają biologicznie obojętne. Procedury te niosą ryzyko uszkodzeń zarodka na poziomie molekularnym, zahamowania jego dalszego rozwoju, a w skrajnych przypadkach nawet jego obumarcia – zwłaszcza w połączeniu z kolejnymi manipulacjami laboratoryjnymi oraz procesem kriokonserwacji. Coraz więcej danych wskazuje, że ingerencje te mogą mieć odległe konsekwencje zdrowotne, ujawniające się w późniejszym wieku, m.in. w postaci zaburzeń metabolicznych, problemów behawioralnych, a być może także zwiększonego ryzyka chorób nowotworowych.

9. Ryzyko nagłego przerwania rządowego programu in vitro

Na początku listopada 2025 roku doszło do nagłego i niespodziewanego wstrzymania rządowego finansowania programu in vitro z powodu wyczerpania środków na 2025 rok. W klinikach procedury przerwano z dnia na dzień, pozostawiając pacjentów bez zakontraktowanych usług. Jak donosiły ogólnopolskie media, w tym TVN24, odwoływano w ostatniej chwili transfery u pacjentek będących już po farmakologicznym przygotowaniu, a niektóre kobiety zmuszono do pokrycia kosztów transferu prywatnie, co skutkowało później usunięciem par z programu.

Zdarzenie to pokazało, że rządowy system refundacji nie zapewnia ciągłości działań medycznych i realnie naraża pacjentów na przerwanie procedur w kluczowym momencie, z konsekwencjami zdrowotnymi, emocjonalnymi i finansowymi. Przykład ten dobitnie pokazuje, że program refundacyjny nie jest bytem niezależnym od bieżącej kondycji finansów publicznych. Mimo zaprzeczeń urzędników, liczne doniesienia medialne wskazywały, że pary zostały z dnia na dzień pozbawione przez kliniki możliwości dalszego korzystania z procedury. Pary te rozpoczęły leczenie w przekonaniu, że „program działa”, po czym zostały postawione przed koniecznością natychmiastowego pokrycia kosztów z własnych środków lub przerwania leczenia. Tego rodzaju ryzyko – realne i już doświadczone przez pacjentów – również powinno stanowić element rzetelnej informacji przekazywanej parom przed rozpoczęciem leczenia.

Procedura zapłodnienia pozaustrojowego uruchamia proces, którego skutki – zdrowotne, prawne, organizacyjne i finansowe – mogą rozciągać się na wiele kolejnych lat. W praktyce oznacza to, że decyzja o przystąpieniu do programu IVF nie dotyczy jednego etapu leczenia, lecz wieloletniej odpowiedzialności, której zakres rzadko bywa jasno i w pełni komunikowany pacjentom na etapie kwalifikacji.

Koszty procedur wspomaganego rozrodu ponoszą nie tylko rodziny, ale także państwo – a więc pośrednio wszyscy podatnicy – jeszcze długo po formalnym zakończeniu leczenia. Z tego powodu odpowiedzialna polityka zdrowotna nie może opierać się na uproszczonych hasłach i marketingowej narracji, lecz na rzetelnej, kompletnej i uczciwej informacji o rzeczywistych możliwościach, ograniczeniach i konsekwencjach zapłodnienia pozaustrojowego.

Tego rodzaju wiedza nie powstaje w przestrzeni komercyjnej – kliniki, jako podmioty rynkowe, nie mają interesu w eksponowaniu ryzyk, kosztów ani długofalowych skutków procedur. Nie zwalnia to jednak administracji publicznej z obowiązku transparentnego informowania obywateli. Wręcz przeciwnie – to na państwie spoczywa odpowiedzialność za to, aby decyzje prokreacyjne były podejmowane nie na podstawie skróconych komunikatów, lecz w oparciu o aktualną wiedzę naukową i pełną świadomość potencjalnych konsekwencji.

Niniejsze opracowanie ma na celu uzupełnienie debaty publicznej o aspekty rzadko obecne w oficjalnych materiałach informacyjnych i promocyjnych, a jednocześnie kluczowe dla podejmowania w pełni świadomych decyzji dotyczących leczenia niepłodności.

ODNIESIENIA: LITERATURA I REFERENCJE

Alghofaili, Ruba Saleh, i Saleh A. Almesfer. 2021. „Bilateral Retinoblastoma Presenting in an in Vitro Fertilization Infant with Retinopathy of Prematurity”. Case Reports in Ophthalmology 12 (1): 306–10. https://doi.org/10.1159/000513181.

Andreadou, Maria T., Georgios N. Katsaras, Persefoni Talimtzi, Chrisoula Doxani, Elias Zintzaras, i Ioannis Stefanidis. 2021. „Association of Assisted Reproductive Technology with Autism Spectrum Disorder in the Offspring: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis”. European Journal of Pediatrics 180 (9): 2741–55. https://doi.org/10.1007/s00431-021-04187-9.

Anomaly, Jonathan. 2018. „Defending Eugenics: From Cryptic Choice to Conscious Selection”. Monash Bioethics Review 35 (1–4): 24–35. https://doi.org/10.1007/s40592-018-0081-2.

Awadalla, Michael S., Wael H. Salem, Jacqueline R. Ho, Victoria K. Cortessis, Ali Ahmady, i Richard J. Paulson. 2023. „Effects of Parity on Preterm Delivery in Twin Gestations Conceived with in Vitro Fertilization”. F&S Reports 4 (1): 49–54. https://doi.org/10.1016/j.xfre.2023.01.005.

Bao, Jie, Lixue Chen, Yongxiu Hao, et al. 2022. „Prognosis of Congenital Anomalies in Conceptions Following In Vitro Fertilization: A Multicenter Retrospective Cohort Study in China”. Frontiers in Endocrinology: 900499. https://doi.org/10.3389/fendo.2022.900499.

Baram, David, Ellen Tourtelot, Eberhard Muechler, i Ko-En Huang. 1988. „Psychosocial Adjustment Following Unsuccessful in Vitro Fertilization”. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology 9 (3): 181–90. https://doi.org/10.3109/01674828809016800.

Berk-Krauss, Juliana, Amy Kalowitz Bieber, Maressa C. Criscito, et al. 2018. „Melanoma Risk after in Vitro Fertilization: A Review of the Literature”. Journal of the American Academy of Dermatology 79 (6): 1133-1140.e3. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2018.07.022.

Bettahar-Lebugle, K., C. Wittemer, C. Firtion, et al. 2007. „L’accueil d’embryon en France: pratiques et difficultés. L’expérience de Strasbourg”. Gynécologie Obstétrique & Fertilité 35 (2): 114–20. https://doi.org/10.1016/j.gyobfe.2006.10.033.

Bu, Zhiqin, Linli Hu, Yingchun Su, Yihong Guo, Jun Zhai, i Ying-Pu Sun. 2020. „Factors Related to Early Spontaneous Miscarriage during IVF/ICSI Treatment: An Analysis of 21,485 Clinical Pregnancies”. Reproductive BioMedicine Online 40 (2): 201–6. https://doi.org/10.1016/j.rbmo.2019.11.001.

Caroff, A., R. Ramanah, C. Nallet, J.-B. Pretalli, i C. Roux. 2022. „Impact du stade embryonnaire lors du transfert sur le risque de grossesse extra-utérine en Fécondation In Vitro”. Gynécologie Obstétrique Fertilité & Sénologie 50 (11): 721–28. https://doi.org/10.1016/j.gofs.2022.08.004.

Carré, Julie, Nicolas Gatimel, Jessika Moreau, Jean Parinaud, i Roger Léandri. 2017. „Does Air Pollution Play a Role in Infertility?: A Systematic Review”. Environmental Health 16 (1): 82. https://doi.org/10.1186/s12940-017-0291-8.

Cómitre-Mariano, Blanca, Magdalena Martínez-García, Bárbara García-Gálvez, et al. 2022. „Feto-Maternal Microchimerism: Memories from Pregnancy”. iScience 25 (1): 103664. https://doi.org/10.1016/j.isci.2021.103664.

De Araujo, Jessica S. A., Isabella F. Delgado, i Francisco J. R. Paumgartten. 2016. „Glyphosate and Adverse Pregnancy Outcomes, a Systematic Review of Observational Studies”. BMC Public Health 16 (1): 472. https://doi.org/10.1186/s12889-016-3153-3.

De Araújo-Ramos, Anderson Tadeu, Marcella Tapias Passoni, Marco Aurélio Romano, Renata Marino Romano, i Anderson Joel Martino-Andrade. 2021. „Controversies on Endocrine and Reproductive Effects of Glyphosate and Glyphosate-Based Herbicides: A Mini-Review”. Frontiers in Endocrinology 12 (marca): 627210. https://doi.org/10.3389/fendo.2021.627210.

Dennis, Cindy-Lee, i Therese Dowswell. 2013. „Psychosocial and Psychological Interventions for Preventing Postpartum Depression”. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013 (2). https://doi.org/10.1002/14651858.CD001134.pub3.

Djuwantono, Tono, Jenifer Kiem Aviani, Wiryawan Permadi, Tri Hanggono Achmad, i Danny Halim. 2020. „Risk of Neurodevelopmental Disorders in Children Born from Different ART Treatments: A Systematic Review and Meta-Analysis”. Journal of Neurodevelopmental Disorders 12 (1): 33. https://doi.org/10.1186/s11689-020-09347-w.

Dommering, Charlotte J., Annemarie H. Van Der Hout, Hanne Meijers-Heijboer, Tamara Marees, i Annette C. Moll. 2012. „IVF and Retinoblastoma Revisited”. Fertility and Sterility 97 (1): 79–81. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2011.10.035.

ESHRE „ART FACT SHEET”. 2023. ESHRE. https://www.eshre.eu/-/media/sitecore-files/Press-room/ESHRE_ARTFactSheet_Nov_2023.pdf.

Fang, Qing, Chenyang Wang, i Ying Xiong. 2024. „Polystyrene Microplastics Induce Male Reproductive Toxicity in Mice by Activating Spermatogonium Mitochondrial Oxidative Stress and Apoptosis”. Chemico-Biological Interactions 396: 111043. https://doi.org/10.1016/j.cbi.2024.111043.

Farhud, Dariush D., Shaghayegh Zokaei, Mohammad Keykhaei, Mehdi Hedayati, i Marjan Zarif Yeganeh. 2021. „In-Vitro Fertilization Impact on the Risk of Breast Cancer: A Review Article”. Iranian Journal of Public Health. https://doi.org/10.18502/ijph.v50i3.5583.

Farren, Jessica, Maria Jalmbrant, Nora Falconieri, et al. 2020. „Posttraumatic Stress, Anxiety and Depression Following Miscarriage and Ectopic Pregnancy: A Multicenter, Prospective, Cohort Study”. American Journal of Obstetrics and Gynecology 222 (4): 367.e1-367.e22. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2019.10.102.

Fraczek, Monika, Angelika Lewandowska, Marta Budzinska, et al. 2022. „The Role of Seminal Oxidative Stress Scavenging System in the Pathogenesis of Sperm DNA Damage in Men Exposed and Not Exposed to Genital Heat Stress”. International Journal of Environmental Research and Public Health 19 (5): 2713. https://doi.org/10.3390/ijerph19052713.

Gameiro, S., J. Boivin, L. Peronace, i C.M. Verhaak. 2012. „Why Do Patients Discontinue Fertility Treatment? A Systematic Review of Reasons and Predictors of Discontinuation in Fertility Treatment”. Human Reproduction Update 18 (6): 652–69. https://doi.org/10.1093/humupd/dms031.

Gaskins, Audrey J., Lidia Mínguez-Alarcón, Kelvin C. Fong, et al. 2019. „Exposure to Fine Particulate Matter and Ovarian Reserve Among Women from a Fertility Clinic”. Epidemiology 30 (4): 486–91. https://doi.org/10.1097/EDE.0000000000001029.

Gaskins, Audrey J., Lidia Mínguez-Alarcón, Trang VoPham, et al. 2021. „Impact of Ambient Temperature on Ovarian Reserve”. Fertility and Sterility 116 (4): 1052–60. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2021.05.091.

Gdańska, Paulina, Ewa Drozdowicz-Jastrzębska, Barbara Grzechocińska, Maria Radziwon-Zaleska, Piotr Węgrzyn, i Mirosław Wielgoś. 2017. „Anxiety and depression in women undergoing infertility treatment”. Ginekologia Polska 88 (2): 109–12. https://doi.org/10.5603/GP.a2017.0019.

Geng, Lulu, Yan Yang, Yifeng Chen, et al. 2023. „Association between Ambient Temperature Exposure and Pregnancy Outcomes in Patients Undergoing in Vitro Fertilization in Shanghai, China: A Retrospective Cohort Study”. Human Reproduction 38 (12): 2489–98. https://doi.org/10.1093/humrep/dead192.

Gerris, J. 1999. „Methods of Semen Collection Not Based on Masturbation or Surgical Sperm Retrieval”. Human Reproduction Update 5 (3): 211–15. https://doi.org/10.1093/humupd/5.3.211.

Greco, Ermanno, Maria Giulia Minasi, i Francesco Fiorentino. 2015. „Healthy Babies after Intrauterine Transfer of Mosaic Aneuploid Blastocysts”. New England Journal of Medicine 373 (21): 2089–90. https://doi.org/10.1056/NEJMc1500421.

Hauser, Russ, John D. Meeker, Susan Duty, Manori J. Silva, i Antonia M. Calafat. 2006. „Altered Semen Quality in Relation to Urinary Concentrations of Phthalate Monoester and Oxidative Metabolites”. Epidemiology 17 (6): 682–91. https://doi.org/10.1097/01.ede.0000235996.89953.d7.

Hoang-Thi, Ai-Phuong, Anh-Thu Dang-Thi, Sang Phan-Van, et al. 2022. „The Impact of High Ambient Temperature on Human Sperm Parameters: A Meta-Analysis”. Iranian Journal of Public Health, 18. https://doi.org/10.18502/ijph.v51i4.9232.

Hoffman, David I, Gail L Zellman, C.Christine Fair, et al. 2003. „Cryopreserved Embryos in the United States and Their Availability for Research”. Fertility and Sterility 79 (5): 1063–69. https://doi.org/10.1016/S0015-0282(03)00172-9.

Hoorsan, Hayedeh, Parvin Mirmiran, Shahla Chaichian, Yousef Moradi, Roza Hoorsan, i Fatemeh Jesmi. 2017. „Congenital Malformations in Infants of Mothers Undergoing Assisted Reproductive Technologies: A Systematic Review and Meta-Analysis Study”. Journal of Preventive Medicine and Public Health 50 (6): 347–60. https://doi.org/10.3961/jpmph.16.122.

Hosseinimousa, Sedigheh, Maryam Ziaee, Hojjat Zeraati, i Seyed Mahyar Ghasemi. 2023. „Comparison of maternal complications between fresh and frozen embryo transfer during gestation”. Journal of Turkish Society of Obstetric and Gynecology 20 (4): 264–68. https://doi.org/10.4274/tjod.galenos.2023.02043.

Jwa, Junna, Seung Chik Jwa, Akira Kuwahara, Atsumi Yoshida, i Hidekazu Saito. 2015. „Risk of Major Congenital Anomalies after Assisted Hatching: Analysis of Three-Year Data from the National Assisted Reproduction Registry in Japan”. Fertility and Sterility 104 (1): 71–78. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2015.03.029.

Kalma, Y, L Bar-El, S Asaf-Tisser, et al. 2018. „Optimal Timing for Blastomere Biopsy of 8-Cell Embryos for Preimplantation Genetic Diagnosis”. Human Reproduction 33 (1): 32–38. https://doi.org/10.1093/humrep/dex343.

Karaca, Aysel, i Gul Unsal. 2015. „Psychosocial Problems and Coping Strategies among Turkish Women with Infertility”. Asian Nursing Research 9 (3): 243–50. https://doi.org/10.1016/j.anr.2015.04.007.

Karadağ, Cihan, i Eray Çalışkan. 2020. „Ectopic Pregnancy Risk with Assisted Reproductive Technology”. Current Obstetrics and Gynecology Reports 9 (3): 153–57. https://doi.org/10.1007/s13669-020-00292-y.

Khaki, Atefeh, Maryam Baazm, i Mohamad Bayat. 2024. „The Effect of Glyphosate on Ovarian Tissue and in Vitro Maturation in Superovulated Mice”. Journal of Arak University of Medical Sciences 27 (5): 271–78. https://doi.org/10.61186/jams.27.5.271.

Khosravi, Pegah, Ehsan Kazemi, Qiansheng Zhan, et al. 2019. „Deep Learning Enables Robust Assessment and Selection of Human Blastocysts after in Vitro Fertilization”. Npj Digital Medicine 2 (1). https://doi.org/10.1038/s41746-019-0096-y.

Klemetti, Reija, Tiina Sevón, Mika Gissler, i Elina Hemminki. 2005. „Complications of IVF and Ovulation Induction”. Human Reproduction 20 (12): 3293–300. https://doi.org/10.1093/humrep/dei253.

Kurinczuk, J. J. 2003. „Safety issues in assisted reproduction technology: From theory to reality–just what are the data telling us about ICSI offspring health and future fertility and should we be concerned?” Human Reproduction 18 (5): 925–31. https://doi.org/10.1093/humrep/deg217.

„Laser Effects in the Manipulation of Human Eggs and Embryos for In Vitro Fertilization”. 2007. W Methods in Cell Biology, przez Yona Tadir i Diarmaid H. Douglas‐Hamilton. Elsevier. https://doi.org/10.1016/s0091-679x(06)82014-5.

Lawani, Osaheni, Anozie, i Ezeonu. 2013. „Ectopic Pregnancy: A Life-Threatening Gynecological Emergency”. International Journal of Women’s Health, sierpnia, 515. https://doi.org/10.2147/ijwh.s49672.

Leaver, Megan, i Dagan Wells. 2020. „Non-Invasive Preimplantation Genetic Testing (niPGT): The next Revolution in Reproductive Genetics?” Human Reproduction Update 26 (1): 16–42. https://doi.org/10.1093/humupd/dmz033.

Lee, Shu‐Hsin, Lin‐Chuan Liu, Pi‐Chao Kuo, i Maw‐Sheng Lee. 2011. „Postpartum Depression and Correlated Factors in Women Who Received In Vitro Fertilization Treatment”. Journal of Midwifery & Women’s Health 56 (4): 347–52. https://doi.org/10.1111/j.1542-2011.2011.00033.x.

Lie, Rolv T, Anita Lyngstadass, Karen Helene Ørstavik, Leiv S Bakketeig, Geir Jacobsen, i Tom Tanbo. 2005. „Birth Defects in Children Conceived by ICSI Compared with Children Conceived by Other IVF-Methods; a Meta-Analysis”. International Journal of Epidemiology 34 (3): 696–701. https://doi.org/10.1093/ije/dyh363.

Lisco, Giuseppe, Vito Angelo Giagulli, Michele Iovino, Edoardo Guastamacchia, Giovanni De Pergola, i Vincenzo Triggiani. 2022. „Endocrine-Disrupting Chemicals: Introduction to the Theme”. Endocrine, Metabolic & Immune Disorders – Drug Targets 22 (7): 677–85. https://doi.org/10.2174/1871530321666210413124425.

Lundberg, Frida E., Anna L. V. Johansson, Kenny Rodriguez-Wallberg, Kristina Gemzell-Danielsson, i Anastasia N. Iliadou. 2019. „Assisted Reproductive Technology and Risk of Ovarian Cancer and Borderline Tumors in Parous Women: A Population-Based Cohort Study”. European Journal of Epidemiology 34 (11): 1093–101. https://doi.org/10.1007/s10654-019-00540-3.

Manipalviratn, Somjate, Alan DeCherney, i James Segars. 2009. „Imprinting Disorders and Assisted Reproductive Technology”. Fertility and Sterility 91 (2): 305–15. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2009.01.002.

Marees, T., C.J. Dommering, S.M. Imhof, et al. 2009. „Incidence of Retinoblastoma in Dutch Children Conceived by IVF: An Expanded Study”. Human Reproduction 24 (12): 3220–24. https://doi.org/10.1093/humrep/dep335.

Marsh, P., D. Radif, P. Rajpurkar, et al. 2022. „A Proof of Concept for a Deep Learning System That Can Aid Embryologists in Predicting Blastocyst Survival after Thaw”. Scientific Reports 12 (1): 21119. https://doi.org/10.1038/s41598-022-25062-z.

McDonald, Sarah D., Zhen Han, Sohail Mulla, Kellie E. Murphy, Joseph Beyene, i Arne Ohlsson. 2009. „Preterm Birth and Low Birth Weight among in Vitro Fertilization Singletons: A Systematic Review and Meta-Analyses”. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology 146 (2): 138–48. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2009.05.035.

Meister, Théo A., Stefano F. Rimoldi, Rodrigo Soria, et al. 2018. „Association of Assisted Reproductive Technologies With Arterial Hypertension During Adolescence”. Journal of the American College of Cardiology 72 (11): 1267–74. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2018.06.060.

Montano, Luigi, Salvatore Raimondo, Marina Piscopo, et al. 2025. „First Evidence of Microplastics in Human Ovarian Follicular Fluid: An Emerging Threat to Female Fertility”. Ecotoxicology and Environmental Safety 291: 117868. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2025.117868.

Moore, Keith L. 2020. The Developing Human: Clinically Oriented Embryology. Eleventh edition. Elsevier.

Nelson, Scott M. 2017. „Prevention and Management of Ovarian Hyperstimulation Syndrome”. Thrombosis Research 151: S61–64. https://doi.org/10.1016/S0049-3848(17)30070-1.

Nicoloro‐SantaBarbara, Jennifer M., Judith E. Carroll, Margo Minissian, Sarah J. Kilpatrick, C. Noel Bairey Merz, i Eynav E. Accortt. 2025. „Anhedonia Symptoms and High Sensitivity C‐Reactive Protein (hs‐CRP) Several Years Postpartum”. American Journal of Reproductive Immunology 93 (5): e70095. https://doi.org/10.1111/aji.70095.

Obasi, Cecilia Nwadiuto, Chiara Frazzoli, i Orish Ebere Orisakwe. 2022. „Heavy metals and metalloids exposure and in vitro fertilization: Critical concerns in human reproductive medicine”. Frontiers in Reproductive Health: 1037379. https://doi.org/10.3389/frph.2022.1037379.

Oehninger, S. 2011. „Ovulation Induction in IVF”. Minerva Ginecologica 63 (2): 137–56.

Pavone, Mary Ellen, Joy Innes, Jennifer Hirshfeld-Cytron, Ralph Kazer, i John Zhang. 2011. „Comparing Thaw Survival, Implantation and Live Birth Rates from Cryopreserved Zygotes, Embryos and Blastocysts”. Journal of Human Reproductive Sciences 4 (1): 23–28. https://doi.org/10.4103/0974-1208.82356.

Petersen, Sindre Hoff, Bjørn Olav Åsvold, Deborah A Lawlor, et al. 2025. „Preterm Birth in Assisted Reproduction: The Mediating Role of Hypertensive Disorders in Pregnancy”. Human Reproduction 40 (1): 167–77. https://doi.org/10.1093/humrep/deae261.

Pfeifer, Samantha, Samantha Butts, Daniel Dumesic, et al. 2016. „Prevention and Treatment of Moderate and Severe Ovarian Hyperstimulation Syndrome: A Guideline”. Fertility and Sterility 106 (7): 1634–47. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2016.08.048.

Pinborg, Anja, Øjvind Lidegaard, Nina La Cour Freiesleben, i Anders Nyboe Andersen. 2005. „Consequences of Vanishing Twins in IVF/ICSI Pregnancies”. Human Reproduction 20 (10): 2821–29. https://doi.org/10.1093/humrep/dei142.

Pottinger, A. M., K. Carroll, i G. Mason. 2016. „Male Attitude towards Masturbating: An Impediment to Infertility Evaluation and Sperm Parameters”. Andrologia 48 (7): 774–78. https://doi.org/10.1111/and.12511.

Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility Drugs and Cancer: A Guideline. 2024. Fertility and Sterility 122 (3): 406–20. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2024.03.026.

Refaat, Bassem, Elizabeth Dalton, i William L Ledger. 2015. „Ectopic Pregnancy Secondary to in Vitro Fertilisation-Embryo Transfer: Pathogenic Mechanisms and Management Strategies”. Reproductive Biology and Endocrinology 13 (1). https://doi.org/10.1186/s12958-015-0025-0.

Reigstad, Marte Myhre, Inger Kristin Larsen, i Ritsa Storeng. 2018. „Cancer risk in mother and child after fertility treatment”. Tidsskrift for Den norske legeforening. https://doi.org/10.4045/tidsskr.17.1098.

Rhon-Calderon, Eric A, Cassidy N Hemphill, Lisa A Vrooman, et al. 2024. „Trophectoderm Biopsy of Blastocysts Following IVF and Embryo Culture Increases Epigenetic Dysregulation in a Mouse Model”. Human Reproduction 39 (1): 154–76. https://doi.org/10.1093/humrep/dead238.

Rios, Paula, Philippe Herlemont, Patricia Fauque, et al. 2024. „Medically Assisted Reproduction and Risk of Cancer Among Offspring”. JAMA Network Open 7 (5): e249429. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.9429.

Rizzuto, Ivana, Renee F Behrens, i Lesley A Smith. 2013. „Risk of Ovarian Cancer in Women Treated with Ovarian Stimulating Drugs for Infertility”. Cochrane Database of Systematic Reviews. https://doi.org/10.1002/14651858.CD008215.pub2.

Robertson, John A. 2005. „Ethics and the Future of Preimplantation Genetic Diagnosis”. Reproductive BioMedicine Online 10 (stycznia): 97–101. https://doi.org/10.1016/S1472-6483(10)62214-6.

Salmeri, Noemi, Alessandra Alteri, Antonio Farina, et al. 2024. „Preterm Birth in Singleton Pregnancies Conceived by in Vitro Fertilization or Intracytoplasmic Sperm Injection: An Overview of Systematic Reviews”. American Journal of Obstetrics and Gynecology 231 (5): 501-515.e9. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2024.05.037.

Samorinha, Catarina, Margarida Pereira, Helena Machado, Bárbara Figueiredo, i Susana Silva. 2014. „Factors Associated with the Donation and Non-Donation of Embryos for Research: A Systematic Review”. Human Reproduction Update 20 (5): 641–55. https://doi.org/10.1093/humupd/dmu026.

Sampino, S., F. Zacchini, A. H. Swiergiel, A. J. Modlinski, P. Loi, i G. E. Ptak. 2014. „Effects of Blastomere Biopsy on Post-Natal Growth and Behavior in Mice”. Human Reproduction 29 (9): 1875–83. https://doi.org/10.1093/humrep/deu145.

Sansone, Pasquale, Caterina Aurilio, Maria Caterina Pace, et al. 2011. „Intensive Care Treatment of Ovarian Hyperstimulation Syndrome (OHSS)”. Annals of the New York Academy of Sciences 1221 (1): 109–18. https://doi.org/10.1111/j.1749-6632.2011.05983.x.

Sergentanis, Theodoros N., Andreas-Antonios Diamantaras, Christina Perlepe, Prodromos Kanavidis, Alkistis Skalkidou, i Eleni Th. Petridou. 2014. „IVF and Breast Cancer: A Systematic Review and Meta-Analysis”. Human Reproduction Update 20 (1): 106–23. https://doi.org/10.1093/humupd/dmt034.

Simopoulou, Maria, Byron Asimakopoulos, Panagiotis Bakas, Nikolay Boyadjiev, Despoina Tzanakaki, i George Creatsas. 2014. „Oocyte and Embryo Vitrification in the IVF Laboratory: A Comprehensive Review”. Folia Medica 56 (3): 161–69. https://doi.org/10.2478/folmed-2014-0023.

Spaan, Mandy, Alexandra W. Van Den Belt-Dusebout, Curt W. Burger, et al. 2016. „Risk of Colorectal Cancer After Ovarian Stimulation for In Vitro Fertilization”. Clinical Gastroenterology and Hepatology 14 (5): 729-737.e5. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2015.12.018.

Strömberg, B, G Dahlquist, A Ericson, O Finnström, M Köster, i K Stjernqvist. 2002. „Neurological Sequelae in Children Born after In-Vitro Fertilisation: A Population-Based Study”. The Lancet 359 (9305): 461–65. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(02)07674-2.

The European IVF Monitoring Consortium (EIM) for the European Society of Human Reproduction and Embryology, Orion Gliozheni, Eduard Hambartsoumian, et al. 2023. „ART in Europe, 2019: Results Generated from European Registries by ESHRE”. Human Reproduction 38 (12): 2321–38. https://doi.org/10.1093/humrep/dead197.

The Guideline Group on Unexplained Infertility, D Romualdi, B Ata, et al. 2023. „Evidence-Based Guideline: Unexplained Infertility”. Human Reproduction 38 (10): 1881–90. https://doi.org/10.1093/humrep/dead150.

„Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności”. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001087. Dostęp 24 kwietnia 2025.

Veeramani, Meenakshi, Neerujah Balachandren, Yong Hwa Hong, et al. 2024. „Assisted Reproduction and Congenital Malformations: A Systematic Review and Meta‐analysis”. Congenital Anomalies 64 (3): 107–15. https://doi.org/10.1111/cga.12561.

Venn, Alison, Lyndsey Watson, Fiona Bruinsma, Graham Giles, i David Healy. 1999. „Risk of Cancer after Use of Fertility Drugs with In-Vitro Fertilisation”. The Lancet 354 (9190): 1586–90. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(99)05203-4.

Viotti, Manuel. 2020. „Preimplantation Genetic Testing for Chromosomal Abnormalities: Aneuploidy, Mosaicism, and Structural Rearrangements”. Genes 11 (6): 602. https://doi.org/10.3390/genes11060602.

Vitthala, S., T.A. Gelbaya, D.R. Brison, C.T. Fitzgerald, i L.G. Nardo. 2009. „The Risk of Monozygotic Twins after Assisted Reproductive Technology: A Systematic Review and Meta-Analysis”. Human Reproduction Update 15 (1): 45–55. https://doi.org/10.1093/humupd/dmn045.

Wang, Ning, Ziyuan Chen, Xiangshen Guo, et al. 2021. „Sudden Death Due to Severe Ovarian Hyperstimulation Syndrome: An Autopsy-Centric Case Report”. American Journal of Forensic Medicine & Pathology 42 (1): 88–91. https://doi.org/10.1097/PAF.0000000000000601.

World Health Organization. WHO Infertility Prevalence Estimates, 1990-2021. 2023. 1st ed. 

Wolff, Michael von, i Thomas Haaf. 2020. „In Vitro Fertilization Technology and Child Health”. Deutsches Arzteblatt International 117 (3): 23–30. https://doi.org/10.3238/arztebl.2020.0023.

Wright, Victoria C., Laura A. Schieve, Meredith A. Reynolds, i Gary Jeng. 2003. „Assisted Reproductive Technology Surveillance–United States, 2000”. Morbidity and Mortality Weekly Report. Surveillance Summaries (Washington, D.C.: 2002) 52 (9): 1–16.

Zacchini, Federica, Roberta Arena, Adam Abramik, i Grazyna E Ptak. 2017. „Embryo biopsy and development: the known and the unknown”. Reproduction 154 (5): R143–48. https://doi.org/10.1530/REP-17-0431.

Zacchini, Federica, Silvestre Sampino, Adrian M. Stankiewicz, Thomas Haaf, i Grazyna E. Ptak. 2019. „Assessing the Epigenetic Risks of Assisted Reproductive Technologies: A Way Forward”. The International Journal of Developmental Biology 63 (3-4–5): 217–22. https://doi.org/10.1387/ijdb.180402gp.

Zegers-Hochschild, Fernando, G David Adamson, Silke Dyer, et al. 2017. „The International Glossary on Infertility and Fertility Care, 2017”. Human Reproduction 32 (9): 1786–801. https://doi.org/10.1093/humrep/dex234.

Zurlo, Maria Clelia, Maria Francesca Cattaneo Della Volta, i Federica Vallone. 2023. „Paths towards parenthood after repeated treatment failures: a comparative study on predictors of psychological health outcomes in infertile couples persisting in treatments or opting for adoption”. Frontiers in Psychology 14: 1147926. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1147926.

Podważanie fundamentów etyki katolickiej i głoszenie mitów niezgodnych z prawdą zarzuca prof. Annie Różańskiej-Walędziak organizacja Human Life International – Polska (HLI). Chodzi o wypowiedź dyrektorki Instytutu Nauk Medycznych UKSW na temat antykoncepcji, wyemitowaną w programie “halo, tu polsat” i zamieszczoną na stronie Interia.pl. W udostępnionym KAI liście do rektora UKSW, Ewa Kowalewska, dyrektor wykonawcza HLI stwierdza, że wypowiedź Różańskiej-Walędziak podważa wieloletnią pracę Poradnictwa Rodzinnego Duszpasterstwa Rodzin oraz zasady etyczne związane z przekazywaniem życia.  

Ewa Kowalewska zaznacza, że prof. Różańska-Walędziak została przedstawiona jako prof. UKSW, specjalistka położnictwa i ginekologii, prodziekan Wydziału Medycznego Collegium Medicum. W programie zatytułowanym „Fakty zamiast domysłów”  antykoncepcja  została przestawiona jako bezpieczna, całkowicie odwracalna i wysoko skuteczna metoda planowania rodziny. Ponadto prof. UKSW stwierdziła, że „po odstawieniu antykoncepcji, płodność wraca praktycznie natychmiastowo”.  Tymczasem, argumentuje HLI, istnieją badania przeczące tej jednoznacznie sformułowanej tezie.

W piśmie cytuje się też inna wypowiedź profesor UKSW: „Dzisiaj lekarze i naukowcy są pewni, że stosowanie tabletek nie zwiększa ryzyka rozwoju nowotworów, wręcz przeciwnie, nie istnieje prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu”.  – Tymczasem – ripostuje Ewa Kowalewska – prawdą jest, że istnieją dane wskazujące na ochronne działanie antykoncepcji w odniesieniu do raka jajnika, ale istnieją także dowody na ryzyko innych nowotworów, np. piersi – zwłaszcza w związku z obecnością levonorgestrelu we wkładkach domacicznych. 

Kowalewska stwierdza też, że inny nowotwór, którego występowanie wiąże się z antykoncepcją zwłaszcza 2- składnikową to rak szyjki macicy. Im wcześniej i dłużej stosowana tym większe ryzyko. 

HLI polemizuje też z tezą profesor UKSW podważającą stosowanie naturalnych metod planowania rodziny  poprzez nazwanie jej „antykoncepcją naturalną”. – Tymczasem porównywanie metod rozpoznawania płodności (MRP) – takim terminem również określa się NPR – do antykoncepcji jest od lat podważane ze względu na reprezentowane odmienne podejście do zagadnienia zdrowia prokreacyjnego i płodności. “Antykoncepcja to z samej definicji działanie  z łac. anti – przeciw, conceptio – poczęcie, czyli przeciwko połączeniu komórki jajowej z plemnikiem, zaś metody rozpoznawania płodności służą  podejmowaniu współżycia celem odkładania poczęcia dziecka w fazach niepłodności zaś w celu koncepcji w okresie płodnym cyklu miesiączkowego” – tłumaczy Ewa Kowalewska.

Zakwestionowała też kolejne stwierdzenie Różańskiej-Walędziak, iż „badania wskazują na to, że antykoncepcja naturalna daje około 80% szans na zabezpieczenie, a antykoncepcja hormonalna, która jest lekiem – powyżej 99% szans zapobiegania ciąży, jeżeli jest prawidłowo stosowana”. – Podane dane są  niezgodnie z badaniami naukowymi oraz podważają personalistyczną wizje człowieka jako osoby ludzkiej – komentuje HLI. Nie zgadza się też z twierdzeniem, że preparaty antykoncepcyjne są lekami. Jest to, argumentuje, sprzeczne z rozumieniem płodności jako integralnej części zdrowia. 

W piśmie do rektora UKSW zwrócono uwagę, że obecnie istnieje szereg publikacji podważających stosowanie antykoncepcji i to nie tylko z pobudek etycznych, ale z uwagi na zagrożenie zdrowia, płodności, budowania dobrych relacji w związku  oraz podważania autonomii kobiecej. 

Wskazano, że wypowiedź pracownika naukowego UKSW jest tym smutniejsza, że obserwujemy dramatyczny kryzys demograficzny w kraju, narastającą liczbę przypadków niepłodności i poszukuje się sposobów na  poprawę dzietności. “Przedstawiana przez lekarza specjalistę ginekologii i położnictwa oraz profesor katolickiego uniwersytetu opinia podważa fundamenty etyki katolickiej” – stwierdza HLI.

Z  artykułem prof. Anny Różańskiej-Walędziak można się zapoznać na stronie Polsatu „halo tu polsat”: https://halotu.polsat.pl/zdrowie/news-fakty-zamiast-domyslow-pani-prof-rozanska-waledziak-wyjasnia,nId,8055002

W imieniu Human Life International-Polska list do rektora UKSW podpisała dyrektor wykonawcza organizacji Ewa Kowalewska, która ma 25-letnie doświadczenie pracy w poradni rodzinnej przy Katedrze Oliwskiej w Gdańsku.

---

List Human Life International-Polska do Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

---

Przewodniczący Federacji Stowarzyszeń Rodzin Katolickich w Europie Vincenzo Bassi poinformował, że FAFCE została wykluczone z finansowania przez Komisję Europejską z sześciu projektów UE promujących ochronę dzieci i młodzieży. Tłumaczono to domniemanymi naruszeniami zasad równości i wartości UE. – Jako przewodniczący FAFCE uważam to za dyskryminację ideologiczną. Jak federacja stowarzyszeń, której główną misją jest promowanie rodziny, może zostać wykluczona z projektów finansowanych przez UE, takich jak CERV czy Erasmus+? – dziwi się Vincenzo Bassi.

Przewodniczący Bassi zaznacza, że jest to ideologiczna dyskryminacja organizacji społeczeństwa obywatelskiego, takich jak FAFCE, które konsekwentnie promują dialog i stoją na straży godności każdej osoby. – Ubolewam nad faktem, że wnioski FAFCE są karane, mimo że przedstawiają rodzinę jako narzędzie włączenia społecznego i ochrony (jeden z projektów był poświęcony edukacji cyfrowej nieletnich). Bogactwem europejskiego społeczeństwa obywatelskiego jest jego pluralizm, zasada zapisana w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej – podkreśla Bassi i zauważa, że żadna organizacja nie powinna być karana za obronę swojej uzasadnionej pozycji w przestrzeni publicznej. Dodaje, że Komisja Europejska, jako „Strażniczka Traktatów”, musi natomiast zachować szczególną ostrożność i starać się nie dyskryminować żadnej organizacji, w tym w dostępie do finansowania.

Założona w 1997 roku FAFCE jest jedyną organizacją pozarządową działającą na rzecz rodziny na szczeblu UE, która w swojej oficjalnej nazwie używa określenia „katolicki”. Obecnie zrzesza 33 stowarzyszenia członkowskie z 21 krajów. Pomimo ograniczonych zasobów, jej skuteczna działalność obejmuje takie kwestie jak: zima demograficzna, równowaga między życiem zawodowym a prywatnym, ochrona dzieci, szkodliwość pornografii oraz kwestie życia i godności ludzkiej.

Vincenzo Bassi poinformował, że FAFCE potrzebuje 150 000 euro na kontynuację bieżących projektów i zaapelował o wsparcie dla organizacji.

Europejska Federacja ONE OF US wyraża głębokie ubolewanie po głosowaniu plenarnym w Parlamencie Europejskim, w którym przyjęto rezolucję „Mój głos, mój wybór” (MVMC), wzywającą do finansowania przez UE i obywateli europejskich „turystyki aborcyjnej”.

Przy 358 głosach za, 202 przeciw i 79 wstrzymujących się, głosowanie to stanowi poważne nadużycie ideologiczne i niepokojące lekceważenie traktatów UE, które jasno stanowią, że polityka aborcyjna należy wyłącznie do kompetencji państw członkowskich. Popierając tę rezolucję, Parlament Europejski przedłożył ideologię nad prawo i polityczne przesłania nad odpowiedzialność prawną.

Pomimo sprzeciwu i przedstawienia kontrrezolucji, na czele których stanęły grupy EPL i EKR, dążące do potwierdzenia zasady pomocniczości, poszanowania suwerenności narodowej i ograniczeń prawnych UE, rezolucja została jednak przyjęta. Teraz inicjatywa stoi po stronie Komisji Europejskiej, która ma czas do marca 2026 roku, by podjąć, ogłosić i uzasadnić decyzję jakie zamierza podjąć w sprawie inicjatywy.

ONE OF US przypomina, że aborcja nie ma podstawy prawnej jako prawo podstawowe ani prawo człowieka w prawie UE czy międzynarodowym. Nie jest ona zapisana w żadnym wiążącym traktacie dotyczącym praw człowieka czy uznana w traktatach UE ani Karcie praw podstawowych, a zatem nie może być przedstawiana jako wartość UE. Wręcz przeciwnie, wartości założycielskie UE wymagają poszanowania godności ludzkiej i ochrony życia, które muszą pozostać w centrum projektu europejskiego.

Wykorzystywanie instytucji UE do promowania podziałów ideologicznych podważa zaufanie do projektu europejskiego i ignoruje głosy milionów obywateli UE, którzy wielokrotnie apelowali o to, by Unia pozostała w ramach swojego mandatu prawnego.

Tonio Borg, prezydent ONE OF US, stwierdził, że „głosowanie to stracona szansa Parlamentu Europejskiego na pełnienie roli strażnika Traktatów. Promowanie postulatów ideologicznych wykraczających poza kompetencje UE osłabia demokrację, okazuje brak szacunku państwom członkowskim i ostatecznie podważa zaufanie obywateli do Unii Europejskiej”.

Jakub Bałtroszewicz, Prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS (członka-założyciela ONE OF US) komentując decyzję Parlamentu Europejskiego przypomina, że sama rezolucja Parlamentu nie ma prawnego znaczenia, jednakże ma wymiar symboliczny: „Parlament Europejski stanął po stronie cywilizacji śmierci, po stronie ideologii, która chce odebrać prawo do życia najmłodszym obywatelom UE. Zrobimy wszystko, by przypomnieć Komisji Europejskiej, że to nie inicjatywa ‘Mój głos, mój wybór’ uzyskała największe obywatelskie poparcie, ale właśnie inicjatywa ONE OF US. Komisja nie może, działając ponad traktatami, próbować omijać prawną ochronę życia w państwach członkowskich, finansując turystykę aborcyjną”.

Europejska Federacja ONE OF US będzie niestrudzenie promować prawo do życia w całej Europie, pluralizm demokratyczny i poszanowanie prawa UE, a także zachowa czujność wobec dalszych prób instrumentalnego wykorzystywania instytucji UE do celów ideologicznych.

O ONE OF US

Europejska Federacja ONE OF US zrzesza 50 organizacji pozarządowych z 18 krajów europejskich. Każda z nich zapewnia konkretną pomoc kobietom i mężczyznom w sprawach macierzyństwa i ojcostwa. ONE OF US chroni godność człowieka i życie od poczęcia do naturalnej śmierci w ramach polityk UE, zgodnie z wyraźnym żądaniem 1,89 mln obywateli w ramach najskuteczniejszej europejskiej inicjatywy obywatelskiej w historii UE. W Polsce członkiem-założycielem ONE OF US jest krakowska Fundacja JEDEN Z NAS. W Europejskiej Federacji obecna jest Polska Federacja Ruchów Obrony Życia – najstarsza polska organizacja pro-life, nagrodzona w 2012 roku Europejską Nagrodą Obywatelską. Na jej czele stoi Jakub Bałtroszewicz, a w strukturach ONE OF US Polskę reprezentuje Krzysztof Zuba jako członek zarządu ONE OF US.

W czasie wysłuchania publicznego Parlamentu Europejskiego w sprawie Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej „My Voice, My Choice” europosłowie ostrzegali przed unijnie finansowaną turystyką aborcyjną i stanęli w obronie praworządności, suwerenności narodowej oraz godności ludzkiej. Europejska Federacja ONE OF US zaapelowała do eurodeputowanych, by priorytetowo wspierali polityki oferujące realną pomoc kobietom w ciąży, chroniące osoby z niepełnosprawnościami i broniące godności ludzkiej na każdym etapie życia.

2 grudnia Parlament Europejski przeprowadził oficjalne wysłuchanie Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej (EIO) „My Voice, My Choice” (MVMC), która proponuje stworzenie unijnego mechanizmu finansowania turystyki aborcyjnej. Wysłuchanie, zorganizowane wspólnie przez komisje FEMM, PETI, LIBE, SANT i DEVE, zgromadziło europosłów z kilku grup politycznych oraz komisarz Hadję Lahbib. Podczas prezentacji inicjatywy przez jej promotorów wielu europosłów zwracało uwagę na poważne problemy prawne, etyczne i społeczne związane z tym projektem.

Na wstępie europosłowie przypomnieli, że najsilniejszą Europejską Inicjatywą Obywatelską w historii UE jest ONE OF US. Jak podkreślił poseł Paolo Inselvini (ECR, Włochy): „żadna inna inicjatywa nie zmobilizowała obywateli tak mocno jak ONE OF US”.

W trakcie wysłuchania europosłowie wskazywali również na niezgodność inicjatywy MVMC z traktatami UE. Luksemburski eurodeputowany Fernand Kartheiser (ECR) przypomniał, że „traktaty UE chronią prawo do życia”, ostrzegając, że „gdyby Komisja Europejska podjęła działania na podstawie ‘My Voice My Choice’, naruszyłaby prawo unijne”. Chorwacki eurodeputowany Tomislav Sokol (EPP) dodał, że aborcja „nie jest prawem człowieka”, zauważając, że „żaden traktat międzynarodowy nie uznaje aborcji za prawo, a zatem nie może być finansowana przez Unię Europejską”. Ich wystąpienia podkreślały, że ingerowanie w kompetencje dotyczące aborcji prowadziłoby do naruszenia zasady pomocniczości i suwerenności państw członkowskich w obszarach etycznie wrażliwych.

Kilku europosłów zwróciło uwagę, że propozycja MVMC grozi stworzeniem mechanizmu wywierającego presję na państwa, których prawo chroni życie nienarodzonych lub oferuje silne wsparcie dla macierzyństwa. Słoweński europoseł Matej Tonin (EPP) oraz słowacka europosłanka Miriam Lexmann (EPP) ostrzegali, że „jakikolwiek mechanizm finansowy na poziomie UE nie może podważać państw członkowskich”, podkreślając, że „zasada pomocniczości jest gwarancją demokratycznego samostanowienia”. Francuska europosłanka Laurence Trochu (ECR) stwierdziła, że żądanie unijnego finansowania turystyki aborcyjnej „wyraźnie wykracza poza kompetencje UE i narusza suwerenność państw członkowskich”.

Podnoszono również wątpliwości dotyczące motywacji i finansowania kampanii MVMC. Włoski europoseł Paolo Inselvini (ECR) przypomniał, że „aborcja musi pozostać kompetencją krajową” i pytał, czy inicjatywa rzeczywiście odzwierciedla wolę obywateli, czy też „pochodzi skądinąd”. Hiszpańska europosłanka Margarita de la Pisa (PfE) dodała, że inicjatywa MVMC „jest finansowana przez organizacje zarabiające na aborcji, takie jak Planned Parenthood”, jednocześnie przypominając, że „prawa kobiet obejmują również ochronę macierzyństwa”. Zaapelowała do organizatorów, „by nie atakowali tych, którzy wspierają macierzyństwo”.

Nawiązując do tych uwag, maltański eurodeputowany Peter Agius (EPP) podniósł istotne kwestie praworządności i demokracji, pytając: „Jak moglibyśmy wytłumaczyć Maltańczykom, że UE zlekceważyła ich wolę?”. Z kolei polska europosłanka Mirosława Nykiel (EPP), mimo że podziela poglądy MVMC w kwestii aborcji, skrytykowała inicjatywę za brak przejrzystości finansowej. Potępiła również przedstawianie europosłów EPP jako ekstremistów tylko dlatego, że nie zgadzają się z postulatami MVMC, a także presję wywieraną na europosłów, by powstrzymać się od wyrażania odmiennych opinii.

ONE OF US przypomina, że propozycja MVMC nie tylko podważyłaby traktaty UE i prawo do życia, lecz także ułatwiłaby dokonywanie aborcji selekcyjnych ze względu na niepełnosprawność w innych krajach, wzmacniając praktyki eugeniczne i naruszając artykuł 21 Karty Praw Podstawowych UE, który zakazuje dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Obawy te są uzasadnione, jeśli UE nieświadomie stworzyłaby mechanizmy pogłębiające nierówności i szkodzące najbardziej bezbronnym.

Kobiety w całej Europie coraz częściej domagają się lepszego wsparcia w macierzyństwie, a nie unijnych mechanizmów finansowania aborcji. Prawdziwe prawa kobiet wymagają konkretnych środków społecznych – wsparcia finansowego, opieki medycznej, żłobków i ochrony w miejscu pracy – zamiast promowania „eksportu” aborcji za granicę.

Prezes ONE OF US, prof. Tonio Borg, potwierdził zaangażowanie organizacji w obronę prawa unijnego i zasad demokracji. Stwierdził: „Dzisiejsze wysłuchanie było nacechowane silnymi twierdzeniami ideologicznymi, ale ideologia nigdy nie może stać ponad traktatami UE. Komisja Europejska musi respektować granice kompetencji UE. Traktaty są jasne: kwestie życia należą do państw członkowskich, a nie do Brukseli”.

Prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS Jakub Bałtroszewicz podkreśla, że cieszy go duże zaangażowanie eurodeputowanych, również z Polski przeciwko inicjatywie. „W ostatnich tygodniach we wszystkich krajach UE, w tym w Polsce nastąpiła duża mobilizacja. Dzięki narzędziom przez nas udostępnionym, skrzynki europosłów zostały dosłownie zasypane dziesiątkami wiadomości od obywateli, którzy nie zgadzają się by UE finansowała turystykę aborcyjną z publicznych pieniędzy. Ta mobilizacja to mocny sygnał dla Komisji Europejskiej, która teraz ma czas do 1 marca, aby podjąć i opublikować decyzję w sprawie inicjatywy”.

ONE OF US apeluje zatem do instytucji europejskich o jednoznaczne odrzucenie propozycji przedstawionych w inicjatywie „My Voice, My Choice”, o poszanowanie traktatów, ochronę zasady pomocniczości oraz respektowanie demokratycznej władzy państw członkowskich. UE musi priorytetowo wspierać polityki oferujące realną pomoc kobietom w ciąży, chroniące osoby z niepełnosprawnościami i broniące godności ludzkiej na każdym etapie życia.

„Naszą odpowiedzią powinno być przekonywanie do wzmocnienia pomocy rodzinom i samotnym kobietom w ciąży, tak aby miały poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego oraz materialnego i mogły w spokoju stanąć po stronie życia. Bo właśnie wtedy potrzebna jest prawdziwa pomoc” – podkreśla Krzysztof Zuba z Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia – polski przedstawiciel w Europejskiej Federacji ONE OF US.

Europejska Federacja ONE OF US zrzesza 50 organizacji pozarządowych z 18 krajów Europy. Każda z nich udziela praktycznego wsparcia kobietom i mężczyznom w zakresie macierzyństwa, ojcostwa, rodzicielstwa i życia rodzinnego. Misją ONE OF US jest ochrona godności ludzkiej na poziomie unijnym, zgodnie z wolą 1,89 miliona obywateli, którzy podpisali najbardziej udaną Europejską Inicjatywę Obywatelską w historii UE. Dzięki statusowi lobbysty w instytucjach unijnych może skutecznie działać i domagać się o ochronę prawa do życia w Europie. Jej polskim współzałożycielem jest Fundacja JEDEN Z NAS, a członkiem – Polska Federacja Ruchów Obrony Życia.