Polska Federacja Ruchów Obrony Życia i Fundacja JEDEN Z NAS zwracają uwagę na międzynarodowe wydarzenia, które 1–3 października odbędą się w Barcelonie. Ich program obejmuje nie tylko dostęp do aborcji, ale także zmianę systemów ochrony zdrowia, działania polityczne i prawne, budowanie krajowych koalicji oraz transgranicznych sieci dostępu do aborcji – czyli tzw. turystyki aborcyjnej. Szczególną uwagę obu organizacji zwraca osobny panel dotyczący „dostępu do aborcji i barier w Europie Środkowej i Wschodniej”.
1 października odbędzie się International Forum on Alliances for the Right to Abortion (Międzynarodowe Forum Sojuszy na rzecz Prawa do Aborcji), a następnie 16. konferencja FIAPAC – International Federation of Abortion and Contraception Professionals (Międzynarodowej Federacji Specjalistów ds. Aborcji i Antykoncepcji).
Sami organizatorzy Forum zapowiadają spotkanie pracowników ochrony zdrowia, aktywistów, prawników, badaczy i osób zajmujących się polityką publiczną. Wprost wskazują cztery obszary: aktywizm wewnątrz systemów ochrony zdrowia, sieci społeczne, wykorzystywanie badań jako narzędzia zmiany oraz mobilizację prawną i polityczną. Mowa jest również o zmianie protokołów, strategicznej litygacji i wpływaniu na politykę publiczną.
– To pokazuje, że nie jest to wyłącznie dyskusja medyczna ani teoretyczna. Organizatorzy sami opisują model, w którym medycyna, aktywizm, prawo i polityka publiczna mają współdziałać na rzecz zwiększania dostępu do aborcji, także późnej aborcji. Mamy więc do czynienia nie tylko z konferencją, ale z budowaniem określonego sposobu działania i zaplecza dla tej ideologii. Szczególnie uważnie trzeba się temu przyglądać wtedy, kiedy zaczyna ona obejmować także naszą część Europy – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS.
Europa Środkowo-Wschodnia znalazła się w programie
Najważniejszym z polskiej perspektywy punktem konferencji jest zaplanowana na 3 października prezentacja: „Abortion Access and Barriers in Central and Eastern Europe” („Dostęp do aborcji i bariery w Europie Środkowej i Wschodniej”).
Program FIAPAC obejmuje także transgraniczne podróże związane z aborcją, wsparcie kobiet przemieszczających się między państwami, późniejsze aborcje oraz problem dostępności chirurgicznej aborcji w drugim i trzecim trymestrze.
Dla Federacji Życia i Fundacji JEDEN Z NAS to ważne zestawienie: region, w którym część państw nadal mocniej chroni życie nienarodzonych dzieci, zostaje poddany osobnej analizie właśnie podczas spotkania środowisk pracujących nad usuwaniem „barier”, budowaniem koalicji i zwiększaniem transgranicznego dostępu do aborcji.
– To jest dla nas jeden z najważniejszych punktów całego programu. Europa Środkowo-Wschodnia nie pojawia się tutaj jako geograficzna ciekawostka. Dyskusja dotyczy dostępu do aborcji, także późnej aborcji, oraz „barier”, które z perspektywy środowisk aborcyjnych tworzą również państwa chroniące życie na poziomie własnego prawa. Równolegle uczestnicy rozmawiają o budowaniu krajowych koalicji, wpływaniu na politykę i rozwijaniu transgranicznego dostępu do aborcji – czyli po prostu turystyki aborcyjnej. Trudno uznać ten kontekst za obojętny dla Polski – podkreśla Bałtroszewicz.
Najpierw finansowanie, teraz strategia?
Federacja Życia i Fundacja JEDEN Z NAS wpisują Forum w Barcelonie w szerszy proces, który szczególnie mocno ujawnił się przy europejskiej inicjatywie My Voice, My Choice (Mój Głos, Mój Wybór).
Inicjatywa domagała się finansowego wsparcia dla państw mogących zapewniać tzw. legalną aborcję również osobom z innych części Europy. W lutym 2026 roku Komisja Europejska odpowiedziała, że istniejące środki UE, w szczególności European Social Fund Plus – ESF+ (Europejski Fundusz Społeczny Plus), mogą być wykorzystywane przez państwa członkowskie do zwiększania dostępu do takich świadczeń. Komisja sama przedstawia aborcję w tym kontekście jako element opieki zdrowotnej.
W ocenie Federacji i Fundacji oznacza to możliwość wykorzystania pieniędzy europejskich do wspierania mechanizmów tzw. turystyki aborcyjnej – także dla kobiet pochodzących z państw, których własne prawo ogranicza aborcję.
Barcelona może pokazywać kolejny etap tego procesu. Nie chodzi już tylko o pieniądze. Program spotkań obejmuje jednocześnie medycynę, działania prawne, politykę publiczną, budowanie koalicji i pracę wewnątrz systemów ochrony zdrowia. A jednym z regionów analizowanych pod kątem istniejących „barier” jest właśnie Europa Środkowo-Wschodnia.
– My Voice, My Choice bardzo mocno pokazało kierunek, w którym konsekwentnie przesuwa się europejska debata. Aborcja ma być przedstawiana jako „healthcare”, czyli opieka zdrowotna. Różnice między prawem poszczególnych państw – szczególnie tych, które chcą chronić ludzkie życie – mają być coraz częściej obchodzone poprzez mechanizmy finansowe i transgraniczne. W praktyce oznacza to, że jeśli dane państwo ogranicza zabijanie nienarodzonych dzieci, dostęp do aborcji ma być zapewniany poza jego granicami, a mechanizm może być wspierany środkami europejskimi. Barcelona pokazuje drugi wymiar tego samego procesu: budowanie zaplecza medycznego, prawnego, politycznego i organizacyjnego – ocenia Jakub Bałtroszewicz.
Polska nie może traktować tej dyskusji jako odległej
Prawo dotyczące dopuszczalności aborcji pozostaje kompetencją państw członkowskich. Jednocześnie rozwój mechanizmów finansowania i dostępu transgranicznego może w praktyce zmniejszać znaczenie ograniczeń przyjmowanych na poziomie krajowym.
Zdaniem Federacji Życia i Fundacji JEDEN Z NAS właśnie dlatego Barcelona jest istotna dla Polski: pokazuje środowisko, które nie ogranicza się do postulatu zmiany prawa, lecz równolegle rozwija narzędzia medyczne, finansowe, organizacyjne, prawne i polityczne pozwalające zwiększać dostęp do aborcji również ponad granicami państw.
– Jeszcze niedawno oczywiste było to, co nadal wynika z traktatów UE: decyzja o tym, czy i na jakich warunkach dopuszczać aborcję, należy do państw członkowskich. Traktaty się nie zmieniły. Zmienia się natomiast praktyka polityczna i coraz mocniej poszukuje się sposobów zwiększania dostępu do aborcji ponad granicami państw, także wtedy, gdy ich własne prawo ma chronić życie. My Voice, My Choice pokazało finansowy wymiar tej ideologii. Barcelona pokazuje jej wymiar medyczny, organizacyjny, prawny i polityczny. A osobny panel o Europie Środkowo-Wschodniej sprawia, że dla Polski nie jest to dyskusja odległa, ale bardzo aktualna i konkretna. To jest dyskusja o mechanizmach, które mogą sprawić, że polskie prawo chroniące życie będzie miało coraz mniejsze znaczenie praktyczne, nawet jeśli formalnie pozostanie niezmienione – mówi Bałtroszewicz.
Federacja Życia i Fundacja JEDEN Z NAS będą alarmować
Obie organizacje zapowiadają monitoring wydarzeń w Barcelonie, przede wszystkim panelu dotyczącego Europy Środkowo-Wschodniej oraz propozycji związanych z transgranicznym dostępem do aborcji, późnymi aborcjami, tworzeniem krajowych koalicji i wpływaniem na politykę publiczną.
– Nie zamierzamy ograniczyć się do biernego obserwowania wydarzeń w Barcelonie. Chcemy dokładnie wiedzieć, jakie strategie są przygotowywane wobec Europy Środkowej i Wschodniej i jakie mogą mieć znaczenie dla Polski. Jeżeli pojawią się propozycje prowadzące do obchodzenia polskiego prawa chroniącego życie albo budowania mechanizmów służących finansowaniu zabijania nienarodzonych dzieci za granicą, będziemy o tym informować opinię publiczną i publicznie reagować. Ochrona życia w Polsce nie funkcjonuje dziś w próżni. Coraz więcej działań, które mogą osłabiać jej realną skuteczność, powstaje poza naszym krajem – zapowiada Jakub Bałtroszewicz.
Źródła robocze
- Quiero Abortar – Foro Internacional
- FIAPAC – program konferencji 1–3 października 2026
- Komisja Europejska – odpowiedź na My Voice, My Choice, 26 lutego 2026.
